Kalknagel bij diabetes: waarom extra opletten?

Waarom komt een kalknagel vaker voor bij diabetes?

Mensen met diabetes hebben ongeveer twee tot drie keer zo vaak een schimmelinfectie van de nagel als mensen zonder diabetes. Dat blijkt uit een groot Noord-Amerikaans onderzoek onder ruim vijfhonderd mensen met diabetes, gepubliceerd in het Journal of the American Academy of Dermatology (Gupta e.a., 1998). De verklaring zit in drie factoren die samen optreden.

• Verminderde doorbloeding. Een hoge bloedsuiker beschadigt op den duur de kleine bloedvaten. De nagel en de huid eromheen krijgen minder zuurstof en afweercellen, waardoor een schimmel makkelijker voet aan de grond krijgt.
• Verminderd gevoel (neuropathie). Kleine beschadigingen aan de nagel of de huid voel je niet, dus je merkt de eerste tekenen later op.
• Een afweer die minder scherp reageert. Bij een slecht ingestelde bloedsuiker werkt de afweer tegen schimmels en bacteriën minder goed.

Daar komt bij dat voetschimmel tussen de tenen, de gebruikelijke voorloper van een kalknagel, bij diabetes ook vaker voorkomt. Hoe je een beginnende kalknagel herkent lees je in kalknagels herkennen: de complete gids.

Waarom is een kalknagel bij diabetes een risico en niet alleen lelijk?

Een kalknagel wordt dik, hard en brokkelig. Zo'n nagel drukt in de schoen op het nagelbed en kan de huid aan de zijkant of onder de nagel beschadigen. Bij een gezonde voet voel je dat en geneest het snel. Bij diabetes met een verminderd gevoel en een slechtere doorbloeding kan zo'n wondje ongemerkt open blijven, een bacteriële ontsteking krijgen en uitgroeien tot een diabetische voetwond. Daarom adviseert Thuisarts.nl (NHG, 2024) om bij diabetes je voeten dagelijks te bekijken en veranderingen aan huid of nagels met de huisarts of praktijkondersteuner te bespreken.

De NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 schrijft voor dat de huisarts of praktijkondersteuner minstens één keer per jaar de voeten onderzoekt en daarbij een risicoprofiel vaststelt (de zogeheten Sims-classificatie). Nagelproblemen horen bij dat onderzoek. Een kalknagel is dus geen kwestie voor het schoonheidssalon, maar iets om bij die jaarlijkse controle te noemen.

Welke voetzorg wordt bij diabetes vergoed?

Bij diabetes met een verhoogd risico op voetproblemen (zorgprofiel 1 of hoger) vergoedt de basisverzekering de voetzorg via de podotherapeut, inclusief de medisch noodzakelijke voetbehandelingen die een medisch pedicure onder diens regie uitvoert. Het jaarlijkse voetonderzoek bij de huisarts valt onder de huisartsenzorg en gaat niet van je eigen risico af. Heb je diabetes zonder verhoogd risico (zorgprofiel 0), dan wordt pedicurezorg alleen vergoed uit een aanvullende verzekering, als je die hebt.

De behandeling van de kalknagel zelf, of dat nu tabletten, laser of PACT is, valt onder een andere regel: tabletten op recept worden vergoed uit de basisverzekering (met eigen risico), behandelingen in een praktijk of kliniek niet. Hoe dat precies zit, staat in ons artikel over de vergoeding van kalknagelbehandeling (verschijnt in november).

Welke kalknagelbehandeling past bij een gevoelige diabetische voet?

Bij diabetes weegt de huisarts de tablettenkuur (terbinafine) zorgvuldiger af, vanwege de andere medicijnen die je vaak al gebruikt en de belasting voor de lever. Vaak kan het gewoon, soms niet. Laseren wordt bij diabetes door de meeste klinieken afgeraden: het is een warmtebehandeling en bij een verminderd gevoel merk je niet wanneer de nagel te heet wordt. Wat er dan overblijft, zijn behandelingen zonder tabletten en zonder warmte.

PACT-therapie is zo'n behandeling. De nagel wordt dun gefreesd, er gaat een lichtgevoelige gel op en een lamp activeert die gel, zonder de nagel te verwarmen. De behandeling is pijnloos en heeft geen bekende bijwerkingen, en daarmee geschikt voor een voet die je liever niet belast. Het dun frezen van de verdikte nagel heeft bij diabetes nog een extra voordeel: de druk op het nagelbed neemt af, en daarmee de kans op een wondje. Bij tiptoe wordt elke behandeling voorafgegaan door een gratis intakegesprek, waarin we ook vragen naar diabetes, doorbloeding en gevoel in de voeten.

Belangrijk bij elke behandeling: de nieuwe nagel groeit vanaf de wortel aan, ongeveer 1 millimeter per maand. Wat je nu doet, zie je pas na maanden terug. Een overzicht van alle routes zonder tabletten staat in kalknagelbehandeling zonder pillen.

Wat kun je zelf doen met diabetes en een kalknagel?

De dagelijkse voetzorg die bij diabetes hoort, is ook de beste bescherming tegen kalknagels. Een paar regels zijn bij een schimmelnagel extra belangrijk.

• Bekijk je voeten elke dag, ook tussen de tenen en onder de nagelrand. Gebruik een spiegel als bukken lastig is.
• Knip of vijl een verdikte nagel niet zelf als je een verminderd gevoel hebt. Laat dat doen door een medisch pedicure of podotherapeut, die de nagel veilig dun kan maken.
• Houd de huid tussen de tenen droog en behandel voetschimmel op de huid meteen; vraag de apotheker welke crème bij jouw medicijnen past.
• Draag ruime, ademende schoenen en wissel ze dagelijks af. Controleer de binnenkant op oneffenheden voordat je ze aantrekt.
• Ga bij een wondje dat na twee dagen niet dicht is naar de huisarts, ook als het niet pijn doet. Juist dan.

Meer over het voorkomen van herbesmetting via huid, sokken en schoenen lees je in kalknagels voorkomen: de complete preventiegids.

Conclusie

Met diabetes is een kalknagel geen cosmetisch ongemak maar een voetzorgkwestie. De schimmel krijgt door de mindere doorbloeding en het verminderde gevoel makkelijker een kans, en een verdikte nagel kan de eerste stap zijn naar een wond die je niet voelt. Noem de nagel bij je jaarlijkse voetonderzoek, laat verdikte nagels door een professional dun maken en kies een behandeling die de voet niet belast. PACT-therapie is pijnloos en werkt zonder warmte en zonder tabletten. Twijfel je hoe ver jouw nagel is? Doe de gratis nageltest of plan een gratis intakegesprek.